Ümumi xolesterin
LDL, HDL və triqliseridlərin cəmi. Normal həd 200 mq/dL və ya daha az, 200–239 mq/dL yüksək normal, 240 mq/dL və daha çox yüksək sayılır.
Lipid metabolizması və xolesterin mübadiləsi xəstəlikləri
Endokrinologiya ilə kardiologiyanın ortaq problemi — ürək-damar xəstəliklərinin yaranmasında əsas amildir.
Xolesterin bədən üçün vacib olan yağ tərkibli maddədir — hüceyrə membranlarının qurulmasında, hormonların istehsalında və yağda həll olunan vitaminlərin sintezində iştirak edir. Onun qanda normadan artıq olması isə hiperxolesterinemiya adlanır: damarların divarında yağlı kütlələr yığılır, ateroskleroz inkişaf edə bilər.
Göstəricilər
Qan analizi hansı rəqəmləri göstərir?
LDL — pis xolesterin
Damar divarlarında yığılıb damarları daraldır. Optimal göstərici 100 mq/dL-dən azdır; 160 mq/dL-dən yuxarısı ürək-damar riskini əhəmiyyətli dərəcədə artırır.
HDL — yaxşı xolesterin
LDL-i qaraciyərə aparıb təmizlənməsinə kömək edir. 40 mq/dL-dən aşağı düşməməsi arzu edilir, 60 mq/dL və daha yüksəyi qoruyucudur.
Triqliseridlər
Enerji ehtiyatı kimi işlənən yağ növü. Normal səviyyə 150 mq/dL-dən azdır; davamlı yüksəkliyi ürək xəstəlikləri riskini artırır.
Rəqəmləri nə qaldırır?
Başlıca səbəb doymuş və trans yağlarla zəngin qidalanmadır: doymuş yağlar qırmızı ət, kərə yağı, pendir və yağlı süd məhsullarında, trans yağlar fast food, marqarin və işlənmiş qidalarda olur. Hər ikisi LDL-i yüksəldir, trans yağlar həm də HDL-i azaldır.
Hərəkətsiz həyat tərzi, artıq çəki, siqaret və alkoqol, irsi meyillilik, həmçinin şəkərli diabet, yüksək qan təzyiqi, hipotireoidizm və böyrək xəstəlikləri də göstəriciləri qaldıra bilər.
Rəqəmləri nə aşağı salır?
Lifli qidalar — yulaf, paxlalılar, meyvə və tərəvəz — bağırsaqda xolesterinlə bağlanaraq onun udulmasına mane olur. Zeytun yağı, avokado, qoz və badam kimi doymamış yağlar LDL-i azaldır, somon və skumbriya omega-3 ilə zəngindir.
Gündəlik 30 dəqiqə yürüş, qaçış və ya üzgüçülük HDL-i artırır. Çəkiyə nəzarət və duzun məhdudlaşdırılması da göstəricilərin tənzimlənməsinə kömək edir.
Dərman hər xəstəyə lazım olurmu?
İlk addım həyat tərzi dəyişiklikləridir: doymuş və trans yağlar pəhrizdən çıxarılır, lifli qidalar və omega-3 artırılır. Çox vaxt bununla səviyyə normal həddə enir.
Dərman qərarı təkcə rəqəmə deyil, xəstənin risk amillərinə görə verilir: LDL yüksəkliyi yüksək qan təzyiqi və ya şəkərli diabetlə birləşdikdə lazım ola bilər. Familial hiperxolesterinemiyada isə pəhriz kifayət etmir, statin müalicəsi zəruri olur.
Bədəndəki izlər
Xolesterin yüksəkliyi özünü necə göstərir?
Ksantoma
Dəridə — əllərin, dizlərin və ayaqların ətrafında — görünən sarımtıl şişlər.
Ksantelazma
Göz qapaqlarının ətrafında yaranan kiçik, sarımtıl və yumşaq kütlələr.
Sinədə ağrı (angina)
Arteriyalar daraldıqda ürəyə gedən qan axını azalır; ağrı stress və fiziki gərginlik zamanı şiddətlənə bilər.
Nəfəs darlığı və yorğunluq
Daralmış arteriyalar bədənə qan və oksigen çatdırılmasını çətinləşdirir.
Baş dönməsi və bədəndə uyuşma
Qan dövranının pozulması nəticəsində baş dönməsi, yüngül halsızlıq və uyuşma yarana bilər.
Xolesterin yüksəkliyi çox vaxt simptom vermədən inkişaf edir və gizli qalır — əsas aşkarlanma yolu qan analizidir.
Məqalələr
Bu mövzuda
yazılar
Xolesterin artıqlığının hansı növləri vardır?
Xolesterin artıqlığının növləri Xolesterin artıqlığı damarların divarında yağlı hissəciklərin toplanmasına və nəticədə ateroskleroz, ürək xəstəlikləri, insult…
OxuXolesterin yüksəlməsin deyə nə etmək lazımdır?
Xolesterin yüksəlməsin deyə nə etmək lazımdır? Xolesterin səviyyəsinin yüksəlməsi, xüsusilə arteriyaların tıxanmasına və ürək-damar xəstəliklərinə səbəb ola…
OxuQanda xolesterinin yüksəlmə səbəbləri nədir?
Qanda xolesterinin yüksəlmə səbəbləri Xolesterin, bədənin düzgün işləməsi üçün vacib bir maddə olsa da, onun qanınızdakı səviyyəsinin yüksəlməsi müxtəlif…
OxuNormal xolesterin miqdarı nə qədərdir?
Normal xolesterin miqdarı nə qədərdir? Xolesterin bədənimizdəki hüceyrələrdə və qan damarlarında təbii olaraq mövcud olan bir yağ maddəsidir. Bədən üçün…
OxuXolesterin yüksəkliyi olan xəstədə hansı əlamətlər olur?
Xolesterin yüksəkliyi olan xəstədə əlamətlər Xolesterin yüksəkliyi yəni hiperxolesterinemiya, bədənin qan damarlarında artıq xolesterin yığılması nəticəsində…
OxuXolesterin yüksəkliyinin qida ilə əlaqəsi nədir?
Xolesterin yüksəkliyinin qida ilə əlaqəsi Xolesterin səviyyəsinin yüksək olması, xüsusilə LDL (pis xolesterin) və triglitseridlərin artması, ürək-damar…
OxuXolesterin yüksəkliyi olan hər xəstə dərman içməlidirmi?
Xolesterin yüksəkliyi olan hər xəstə dərman içməlidirmi? Xolesterin yüksəkliyi, damarların tıxanması və ürək-damar xəstəlikləri kimi ciddi sağlamlıq…
OxuXolesterin yüksəkliyi nədir?
Xolesterin yüksəkliyi nədir? Xolesterin bədənin düzgün funksiyası üçün vacib olan yağ tərkibli bir maddədir. O, hüceyrə membranlarının qurulmasında hormonların…
OxuDr. Hidayət Məmmədzadə
Baku Medical Plaza klinikası, Endokrinologiya şöbəsinin müdiri.
Dr. Hidayət Məmmədzadə — Baku Medical Plaza klinikasının Endokrinologiya şöbəsinin müdiri. 1998-ci ildən həkimdir; endokrinologiya, diabetologiya və pediatrik endokrinologiya üzrə ixtisaslaşıb.
Həkim haqqında ətraflıHəkimə sual verin və ya qəbula yazılın
Baku Medical Plaza — M.Rəfili və R.Behbudov küçələrinin kəsişdiyi 389-cu məhəllə, Nəsimi rayonu, Bakı.